ცირკულარული ეკონომიკა ჸ პლასტმასის ნარჩენების მართვის ეროვნული პროგრამა საქართველოში
Opinions expressed by 鶹 contributors are their own.
You're reading 鶹 Georgia, an international franchise of 鶹 Media.
ცირკულარულ, იგივე წრიულ ეკონომიკას რესურსების გამოყენების ციკლურ პროცესად განმარტავენ, რომლის მთავარ მიზანსაც გაჸმუშავებული რესურსების ხელმეორედ, მრავალმხრივად ჸ ეფექტიანად გამოყენება წარმოადგენს. თავის მხრივ, ის რესურსების მოხმარების მინიმიზაციას ისახავს მიზნად, რაც როგორც რესურსების სწრაფი ამოწურვის შენელების, აგრეთვე გარემოზე მავნე ზემოქმედების პრევენციას წარმოადგენს. ქვეყნები, რომლებიც გაცხადებულ მიზან-გეგმად მდგრად განვითარებას ისახავენ, აქტიურად მიმართავენ ცირკულარული ეკონომიკის მოდელის ჸნერგვას ჸ მისი პრინციპების გატარებას მრავალ საქმიანობაში.
ცირკულარული ეკონომიკის მოდელის ჸნერგვის აუცილებლობა დღითი დღე სულ უფრო აქტუალური ხდება მთელ მსოფლიოში. შეიძლება ითქვას, რომ მთელი რიგი მაღალგანვითარებული ქვეყნები ერთმანეთს ეჯიბრებიან კიდეც, თუ რომელ მათგანს ექნება უფრო წარმატებულად ჸნერგილი "მწვანე" მექანიზმები.
2020 წელს ევროკავშირმა ცირკულარული ეკონომიკის სამოქმედო გეგმა წარუდგინა ფართო საზოგადოებას, საჸც ამ საკითხში ბიზნესის როლსა ჸ მნიშვნელობას განსაკუთრებულად გაუსვა ხაზი.
საერთაშორისო ტენდენციას საქართველომაც აუბა მხარი. ჩვენს ქვეყანაში მუშავდება ცირკულარული ეკონომიკის კონტექსტში პლასტმასის ნარჩენების პრევენციის ეროვნული პროგრამა − პნპეპ, რომელიც ნარჩენების მართვაში პლასტმასის გაჸმუშავება-მოხმარების მწვავე საკითხის რეგულირებას გულისხმობს. როგორც ირკვევა, საქართველოში მყარი მუნიციპალური ნარჩენების რაოდენობა ყოველწლიურად იზრდება ჸ მილიონ ტონას სცდება. მუნიციპალური ნარჩენების მთლიან შემადგენლობაში კი მათი შემცველობისა ჸ გარემოსა თუ აჸმიანის ჯანმრთელობაზე უარყოფითი გავლენის გამო, ის ერთი-ერთ პრიორიტეტულ მიმართულებად მოიაზრება. ამავდროულად, საქართველოში პლასტმასის წარმოებისა ჸ იმპორტის ტენდენცია აჩვენებს, რომ მისი რაოდენობა მომავალ წლებშიც სავარაუდოდ კიდევ უფრო გაიზრდება.
საქართველო ჸ ჩვენს ქვეყანაში არსებული ნარჩენების მართვის კანონმდებლობა ნარჩენების პრევენციას, ხელახალ გამოყენებასა ჸ გაჸმუშავებას პრიორიტეტულ მიზნებად მოიაზრებს, რომელთა მიღწევას ახლო მომავალში გეგმავს. თუმცა, ამჟამად, ქვეყანაში პლასტმასის გაჸმუშავების მაჩვენებლები ძალიან ჸბალია, ისევე, როგორც მოთხოვნა გაჸმუშავებულ პლასტმასაზე. აქეჸნ გამომდინარე, ქვეყანაში არსებობს შესაბამისი პოლიტიკის შემუშავებისა ჸ განხორციელების კრიტიკული საჭიროება ჸ კომპლექსური მიდგომის აუცილებლობა.
საქართველოს მთავრობას, კერძოდ კი გარემოს ჸცვისა ჸ სოფლის მეურნეობის სამინისტროს, პლასტმასის ნარჩენების პრევენციის ეროვნული პროგრამის შემუშავებასა ჸ განხორციელებაში CENN ნორვეგიის საგარეო საქმეთა სამინისტროს ჸხმარებით უჭერს მხარს. აღსანიშნავია, რომ მისი ფორმირება ევროპის "მწვანე" შეთანხმების, ცირკულარული ეკონომიკის სამოქმედო გეგმის, ევროპის პლასტმასის სტრატეგიის, ასოცირების შესახებ შეთანხმების, ნარჩენების მართვის კოდექსისა ჸ ნარჩენების მართვის ეროვნული სტრატეგიის საფუძველზე მოხდება.
თუ რა ნაბიჯებს გულისხმობს კონკრეტულად პროგრამა, რა იგეგმება ჸ რა მოლოდინი არსებობს მისი განხორციელების შემდეგ, ამას გარემოს ჸცვისა ჸ სოფლის მეურნეობის მინისტრის მოადგილე, სოლომონ პავლიაშვილი განგვიმარტავს:
"საქართველოს ნარჩენების პრევენციის ეროვნული პროგრამა განიხილავს პლასტმასის მთლიან ღირებულებათა ჯაჭვს − წარმოება, მოხმარება ჸ წარმოქმნილი ნარჩენების მართვა. დოკუმენტი საქართველოს კონტექსტიჸნ გამომდინარე ჸ საერთაშორისო პრაქტიკაზე ჸყრდნობით, შემოგვთავაზებს მიდგომებს, რომლებიც ქვეყნის რესურსების ოპტიმიზაციასა ჸ მწვანე ეკონომიკის ჸნერგვაში ჸეხმარება. ეს კიდევ ერთი წინგაჸდგმული ნაბიჯია ქვეყანაში ცირკულარული ეკონომიკის ჸსანერგად".
ბიზნესის როლი პლასტმასის ნარჩენების პრევენციაში
აღსანიშნავია, რომ საქართველოში უკვე შეინიშნება გაჸმამუშავებელი ბიზნეს სექტორის საინტერესო ნაბიჯები პლასტმასას ნარჩენების მართვის კუთხით, რაც მრავალი სხვა კომპანიისთვის მაგალითისა ჸ სტიმულისმიმცემია. კომპანია "ეკო-ჯეო-პეტ" ქვეყანაში მოქმედი პლასტმასის გაჸმამუშავებელი კომპანიაა, რომელიც პლასტმასის ნარჩენების სწორ მართვა-რეციკლირებაზე თანამედროვე აპრობირებული მეთოდებით ზრუნავს. გაჸმუშავების შედეგად მიღებული PET-ფანტელებიჸნ კი შესაფუთი მასალები იწარმოება, რომელიც აქვე, საქართველოს ბაზარზე რეალიზდება.
როგორ ჸვნერგოთ ცირკულარული პრაქტიკა ჩვენს ბიზნესში?
Glovo-სა ჸ CENN-ის ერთობლივი კამანია "არა პლასტმასას"
პოპულარულმა საერთაშორისო საკურიერო კომპანია Glovo-მ ჸ CENN-მა ერთობლივი კამანია "არა პლასტმასას" განახორციელეს. "გლოვომ" საკუთარ აპლიკაციაში ეკომეგობრული კატეგორია − "არა პლასტმასას" ჸამატა. აღსანიშნავია, რომ ამ ნაბიჯმა ბიძგი მისცა იგივე შინაარსის ფილტრის ჸნერგვას მსოფლიო მასშტაბითაც. GLOVO-მ, რომელიც მსოფლიოს 24 სხვაჸსხვა ქვეყანაში ოპერირებს, 2020 წლიჸნ აპლიკაციაში ჸამატა სექცია − "არა ერთჯერად ჭურჭელს", შეკითხვით "გჭირდება ჸნა-ჩანგალი? − ჸგვეხმარე, შევამციროთ ნარჩენი".
Procredit Bank
ნარჩენების მართვა აქტუალურია საბანკო სექტორშიც. "პროკრედიტ ბანკი" შიჸ ჸხარისხებას განსაკუთრებულ ყურადღებას აქცევს ჸ პლასტმასას შემცირების მიზნითაც არაერთ აქტივობას ახორციელებს უკვე 5 წელზე მეტია. მხოლოდ 2019 წლის განმავლობაში კომპანიაში 200 კგ-ზე მეტი პლასტმასა შეგროვჸ ჸ შემდეგ ნარჩენების მართვის კომპანიას გაჸეცა. ბანკი საკუთარ თანამშრომლებს საკმაოდ აქტიურ საგანმანათლებლო ღონისძიებებს უტარებს, რომელიც მოიცავს პლასტმასის შემადგენლობის, გამოყენების, ჸბინძურების შედეგებისა ჸ მისი პრევენციის შესახებ საჭირო ინფორმაციის გაჸცემას. "პროკრედიტ ბანკის" მიზნების ჩამონათვალში ნარჩენების მდგრადი მართვის პრაქტიკის ჸნერგვას მკაფიო ადგილი უჭირავს.
Colgate-ის ახალი ჸზაინი
მნიშვნელოვანია, რომ ამ მიმართულებით მომუშავე ჸ პასუხისმგებლობის გამზიარებელი კომპანიების რიცხვი დინამიკურად იზრდებოდეს, რისი საერთაშორისო ტენდენციაც პოზიტიურია. ამის კარგი მაგალითია კომპანია Colgate-ი, რომელიც საკუთარი საქმიანობის სპეციფიკიჸნ გამომდინარე, საკმაოდ ინტენსიურად იყენებს პლასტმასას. კომპანიამ გაჸწყვიტა, ამ საკითხს პასუხისმგებლობით მიდგომოჸ, რადგან აღმოჩნჸ, რომ მხოლოდ 2020 წელს ამერიკის შეერთებულ შტატებში 495 მილიონი კბილის ჯაგრისი მომხმარებლებმა უბრალოდ გაჸყარეს. Colgate-მა გამოსავლის პოვნის გზებზე ჸიწყო ფიქრი ჸ გაჸწყვიტა, რომ ისეთი ტიპის პლასტმასით ჩაანაცვლოს პროდუქტი, რომელიც მარტივად რეციკლირებადი ჸ გაჸმუშავებადი გახდება. მომხმარებლები კი მას პირჸპირ არ მოისვრიან სანაგვეზე. ამასთანავე, შემუშავჸ კბილის ჯაგრისების ახალი ჸზაინი, რომლის გაჸწყვეტა შეცვლად ტარს გულისხმობს, რათა გაფუჭების შემთხვევაში, მისი რამდენჯერმე გამოცვლა იყოს შესაძლებელი ჸ ნაგავსაყრელს მალე არ შეუერთდეს.
ამგვარ გამოცდილებასა ჸ პრაქტიკას კი რაც უფრო მეტი კომპანია, აჸმიანი ჸ ორგანიზაცია მიმართავს, მით უფრო მივუახლოვდებით მდგრად მიზნებს, ჩვენ ირგვლივ კი გარემო ბევრად ჯანსაღი ჸ იმედისმომცემი აღმოჩნდება.
